LỜI TRẦN T̀NH
về Cảo Bản Dịch Phẩm Đại Bát Nhă
của Đại Trưởng Lăo Ḥa Thượng Thích Trí Nghiêm
Bộ kinh Đại Bát Nhă gồm 600 quyển, chiếm tới ba tập khổ lớn trong Đại Tạng Kinh Đại Chính Tân Tu, mỗi tập trên dưới 1.000 trang, mỗi trang độ 1.500 chữ, tổng cộng khoảng 4.500.000 chữ (Hán); thường được gọi là Đại Bát Nhă, mang số hiệu 220.
Khoảng giữa năm 1973, theo quyết định của Hội đồng Giáo phẩm Trung Ương Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất, Hội đồng Phiên dịch Tam Tạng gồm 18 vị được thành lập với Ḥa Thượng Trí Tịnh làm Trưởng ban, Ḥa Thượng Minh Châu làm Phó trưởng ban và Ḥa Thượng Quảng Độ làm Tổng thư kư. Trong kỳ họp tại Viện Đại Học Vạn Hạnh vào những ngày 20, 21, 22 tháng 10 năm 1973 nhằm thảo luận phương thức, nội dung và chương tŕnh làm việc, Ḥa Thượng Thích Trí Nghiệm được Hội đồng phân công phiên dịch bộ Đại Bát Nhă 600 quyển này. Thực ra, Ngài đă tự khởi dịch bộ kinh này từ năm 1972 và khi được phân công, Ngài đă dịch được gần 100 quyển. Đây là bộ kinh lớn nhất trong Đại Tạng, đă được Ngài dịch suốt 8 năm (1972-1980) mới xong và đă dịch theo bản biệt hành, gồm 24 tập (mỗi tập 25 quyển), và cũng đóng thành 24 tập như nguyên bản chữ Hán.
Cảo Bản của dịch phẩm Kinh Đại Bát Nhă đă được đánh máy làm hai bản. Khi đánh máy xong th́ cũng nhằm lúc Hội đồng Chỉ đạo Phiên dịch và Ấn hành Đại Tạng Kinh Việt-nam của Giáo hội Phật giáo Việt-nam được thành lập (1990), do Ḥa Thượng Thích Minh Châu làm chủ tịch. Để kịp thời phổ biến sâu rộng, đồng thời góp phần ḿnh vào ṭa nhà văn hóa Phật giáo Việt-nam, Ḥa Thượng Thích Trí Nghiêm đă gửi toàn bộ cả hai bản đánh máy của Cảo Bản ấy vào cúng cho Hội đồng Chỉ đạo Phiên dịch và Ấn hành Đại Tạng Kinh Việt-nam của Giáo hội, để cho in và lưu hành.
Đến năm 1993, Ḥa Thượng dịch giả đă ngoài 80 tuổi, mà dịch phẩm Kinh Đại Bát Nhă vẫn chưa được Hội đồng Phiên dịch ấn hành! Thời điểm này, Thượng Tọa Thích Tịnh Hạnh (ở Đài-loan) đang chủ xướng công việc phiên dịch Hán Tạng thành Việt Tạng. Do đó, Thượng Tọa đă xin phép Ḥa Thượng dịch giả, t́nh nguyện đứng ra in và phát hành dịch phẩm này. Nhận thấy văn dịch của Ḥa Thượng cổ kính, Thượng Tọa Tịnh Hạnh xin Ngài nhờ người nhuận văn lại. Ḥa Thượng đồng ư. Sau khi liên lạc và được sự đồng ư của Ḥa Thượng Thích Minh Châu, Ḥa Thượng dịch giả nhận lại một trong hai bản đánh máy của Cảo Bản và giao lại cho tôi (v́ bộ Đại Bát Nhă nằm trong số 24 tập của Đại Tạng Kinh Đại Chánh Tân Tu mà tôi nhận phụ trách dịch cho Thượng Tọa Tịnh Hạnh). Thoạt đầu, Ḥa Thượng cho tôi biết Ngài chọn cư sĩ Tịnh Minh (Đặng Ngọc Chức) và cư sĩ Giác Tuệ (Trần Nguyên Sanh) nhuận văn bộ dịch phẩm của Ngài. Nhưng sau đó, v́ cư sĩ Tịnh Minh bận dạy học và ở xa, không thể đảm trách được, tôi đề nghị cư sĩ Bảo Quang (Lê Từ Vũ) thay thế và được Ḥa Thượng đồng ư. Công việc nhuận văn của hai vị cư sĩ được thực hiện tại tổ đ́nh Hội-phước (chùa Cát, Nha-trang). Những điểm cần bàn thảo trong lúc nhuận văn được trực tiếp đem lên Hoàng Trúc Am (trú xứ của Ḥa Thượng) để thỉnh tôn ư của Ngài. (Ngài cẩn thận dạy như vậy ngay từ đầu).
Nhuận văn xong quyển nào (từ nguyên bản bộ biệt hành), cư sĩ Giác Tuệ đọc lại để tôi ḍ với nguyên bản trong Tạng Đại Chánh. Nhân đây, tôi thấy rằng, giữa hai bản chỉ có một ít chỗ khác từ mà không khác nghĩa, hoặc có chỗ thêm từ mà nghĩa giống nhau.
Sau khi phần việc nhuận văn và ḍ lại với nguyên bản hoàn tất, Cảo Bản được đánh vào vi tính và giao cho Thượng Tọa Tịnh Hạnh. Nhân lúc này, Ḥa Thượng Thích Quảng Độ cũng vừa được phóng thích nên Thượng Tọa Tịnh Hạnh nhờ Ngài giảo chính lại. Sau khi xem xong, Ḥa Thượng Quảng Độ rất hoan hỉ và tán thán. Ngài nói nhân lúc tôi đến thăm Bộ Đại Bát Nhă do Trưởng Lăo Trí Nghiêm dịch và quư vị nhuận văn lại như vậy là tốt. Tôi lật xem chỉ thấy Ḥa Thượng Quảng Độ sửa một vài chữ, như Đại Lăo được sửa lại làTôn giả?, Ngài nói với tôi rằng: Tôn giả linh thiêng và đạo vị hơn Đại Lăo.
Trước khi Thượng Tọa Tịnh Hạnh nhờ Ḥa Thượng Thích Quảng Độ giảo chính, trong một buổi họp tại chùa Long-sơn (Nha-trang), do Thượng Tọa Tịnh Hạnh chủ tŕ, tôi chứng minh, với sự hiện diện của hơn 20 dịch giả (kể cả hai cư sĩ Bảo Quang và Giác Tuệ), cư sĩ Nguyên Huệ phát biểu với tư cách ban biên tập: Trong những dịch phẩm đă dịch xong th́ bộ Đại Bát Nhă tương đối hoàn chỉnh nhất. Thượng Tọa Tịnh Hạnh cho biết sẽ giao cho cư sĩ Thanh Tuệ bên Pháp chuẩn bị in dịch phẩm Kinh Đại Bát Nhă này trước tiên. Đó là năm 1999. Nhưng măi cho đến nay, tháng 2 năm 2003, dịch phẩm Kinh Đại Bát Nhă của Ḥa Thượng Thích Trí Nghiêm vẫn chưa thấy ra mắt!
Đại Trưởng Lăo Ḥa Thượng Thích Trí Nghiêm đă viên tịch ngày 13 tháng 1 năm 2003.
Nay, nhân tang lễ cố Đại Trưởng Lăo Ḥa Thượng Thích Trí Nghiêm, quí Tôn Đức Thiền Sư và Ban Bảo Trợ Phiên Dịch Pháp Tạng Việt Nam tại Hoa-kỳ, cùng đồng bào Phật tử hải ngoại, phát tâm ấn hành bộ Kinh Đại Bát Nhă (đă được nhuận văn) này, để làm pháp cúng dường giác linh Đại Trưởng Lăo Ḥa Thượng.
Chúng tôi cũng có điều cần ghi chú ở đây rằng: Năm 1997, sau khi Đại Trưởng Lăo Ḥa Thượng Thích Trí Nghiêm làm Đường Đầu Ḥa Thượng thí giới cho gần 5.000 giời tử, tại đại giới đàn Thiện Ḥa, ở Đại-tùng-lâm, thuộc tỉnh Bà-rịa Vũng-tàu, Đại Đức Thích Thông Huyền, đại diện cho nhóm Tăng Ni và Cư sĩ thuộc Tu viện Bát-nhă (Vũng-tàu), đă xin phép Ḥa Thượng được đứng ra in bộ Đại Bát Nhă này. Tôi có đề nghị với Đại Đức là hăy chờ chúng tôi nhuận văn xong rồi sẽ in, nhưng Đại Đức muốn giữ nguyên văn phong của Ḥa Thượng. Bởi vậy, Ḥa Thượng đă viết thư để Đại Đức Thích Thông Huyền đem tŕnh Ḥa Thượng Minh Châu, trực tiếp xin lại bản đánh máy thứ hai của Cảo Bản dịch phẩm Kinh Đại Bát Nhă (như đă nói trên), đem về Vũng-tàu, in và phổ biến. Thế là bộ Kinh Đại Bát Nhă do Đại Trưởng Lăo Ḥa Thượng Thích Trí Nghiêm phiên dịch từ Hán ngữ ra Việt ngữ (với văn phong nguyên thỉ của Ḥa Thượng) đă được ra đời! Sự phát tâm ấn hành của nhóm Tăng Ni và Phật tử thuộc Tu viện Bát-nhă ở Vũng-tàu, đă làm cho Ḥa Thượng rất hoan hỉ, v́ thấy công tŕnh trân quí của ḿnh đă được in thành sách (dù chưa được nhuận văn), và được lưu hành rộng răi từ quốc nội ra đến hải ngoại.
Vậy, với ấn bản này của Ban Bảo Trợ Phiên Dịch Pháp Tạng Việt Nam, dịch phẩm Kinh Đại Bát Nhă của Đại Trưởng Lăo Ḥa Thượng Thích Trí Nghiêm, hiện được lưu hành với hai ấn bản: một ấn bản chưa được nhuận văn (in năm 1997), và một ấn bản đă được nhuận văn (in năm 2003).
Pháp tử Tỳ kheo Thích Đỗng Minh
trân trọng kính ghi
Nha-trang, ngày Mồng Hai Tết Quí Mùi (2.2.2003)
