PL 2542

 

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

 

LUẬT BÍ SÔ

TẬP I

 

Việt dịch : Bí-sô THÍCH ĐỖNG MINH

CHÁNH PHÁP CỬU TRỤ

 

1998

 

Phi Lộ

 

         Khi đặt bút dịch bộ tỳ-nại-da này (02-12-1988) tính ra có đến 33 năm  kể từ năm 1955, tôi chuẩn bị cho chính tôi về mặt kiến thức, kinh nghiệm phiên dịch và về vai trò “Sứ giả Như Lai” của mình.

Xuôi về 33 năm ấy, tìm lại chính mình để tỏ bày sự thù ân, âu cũng là một thiện pháp của một Bản thể Tỳ kheo đi tìm cầu sự y chỉ đúng pháp, đúng luật mà đức Bổn sư đã chỉ dạy.

Tôi còn nhớ, năm 1955 tại Tăng Học Đường Nha Trang - cũng cần ghi lại điều này: cố Hoà Thượng Thích Thiện Minh thành lập trường Phật học này vào năm 1952- năm ấy Hoà Thượng Thích Huyền Quang làm giám đốc, tôi được chỉ định làm Lãnh chúng và dạy cho Tăng sinh. Sau mùa An cư năm ấy, vào hạ tuần tháng 7 ta, tôi tạm thời rời trú xứ này để ra Huế học theo lời dạy của Hoà Thượng Thích Thiện Siêu qua thư của Người gửi cho tôi: “Đỗng Minh thu xếp được công việc trong đó ra đây tôi giúp cho xong chương trình nội điển ”.

Bằng phương tiện tàu thủy, tôi ra Đà Nẵng rồi đi tàu hỏa ra Huế. Tôi tạm trú tại chùa Tư Quang và hằng ngày ra Từ Đàm học.

Một thầy, một trò, trong phương trượng chùa Từ Đàm, lần lượt lật qua những trang sách của pho “Thái-hư-toàn-thư”. Sau đó không lâu thầy Thiện Châu và Bá Châu cùng nhập cuộc với tôi. 

        

Ngoài sự tham học cần mẫn với Hòa thượng Thiện Siêu, tôi cũng được Hoà thượng Trí Quang dạy cho bộ “Lăng-già-tâm-ấn” trên giảng đường chùa Từ Đàm. Khoá dạy này của Hoà thượng có nhiều Tăng ni tham dự học tập.

Song song với thời gian học tập nơi nhị vị Hòa thượng, tôi tranh thủ xin theo học khoá tập huấn giảng sư tại chùa Linh Quang do Giáo hội Tăng Già Trung phần mở để đào tạo giảng sư cho bốn tỉnh: Quảng Trị, Thừa Thiên, Quảng Nam và Quảng Ngãi. Tôi được Ngài trị sự trưởng, cố Hoà thượng Thích Mật Nguyện đặc cách cho theo học chính thức và không phụ lòng ưu ái của ngài, cuối khoá 3 tháng, thầy Thiện Hỷ và tôi đạt điểm số thủ khoa.

Thế là các trích đoạn quan trọng của bộ Thái-hư-toàn-thư hoàn tất sau thời gian gần hai năm. Tôi muốn được gần gũi với ân sư của mình, Hòa thượng Thích Thiện Siêu, nên tôi liên lạc với thầy Thuyền Ấn, Huyền Vi, Tâm Minh... để dịch bộ Thái Hư toàn thư xong bấy giờ công việc Phật sự của các thầy bận rộn nên chủ tâm của tôi không thực hiện được.

Tôi về lại Nha Trang và từ đó tôi gắn bó với Phật Học Viện Trung phần Hải Đức do cố Hòa Thượng Thích Trí Thủ làm giám viện... Và chính đây là môi trường tốt để cho tôi dốc lòng phục vụ. ngoài việc quản lý cơ sở kinh tế cho Phật Học Viện: một ở Trung bộ, một ở Nam bộ, trông nom phòng thí nghiệm, tôi còn dạy các lớp tại Phật Học Viện và các trường Phật Học lân cận: Trung đẳng Phật Học Viện tại chùa Linh Sơn Cầu Dứa, Ni trường Diệu Quang, chùa Linh Sơn Cầu Đá và dạy định kỳ tại Phật Học Viện Liễu Quán Phan Rang.

Đến năm 1968, Viện Hóa Đạo ra quyết định tôi làm Vụ trưởng Vụ Phật học, tôi phải đi lại 22 Phật Học Viện, sơ, trung và cao đẳng từ Bến Hải đến Cà Mau. Tôi thường xuyên làm việc với Tổng vụ Trưởng giáo dục, Hòa Thượng Thích Minh Châu để hoàn thành tốt phần việc của mình.

Cái mốc lịch sử 1975 đánh dấu cho 20 năm trong đạo nghiệp của mình: tôi tự kiểm điểm lại lòng mình và cảm thấy vui nhiều vì đã góp phần công sức làm tăng ích cho Phật Pháp.

Rõ ràng điều phải “ tự giải thể” cơ sở sản xuất lại là một thuận duyên cho tôi.

Tư lương dịch thuật Luật Tạng của tôi từ thời điểm này trở thành hiện thực. Sau bộ Trùng-trị và bộ Tỳ-kheo-giới-bổn-sớ-nghĩa, tôi lại bạo dạng bắt tay vào việc dịch bộ “Căn bản thuyết nhất thiết Hữu bộ Tỳ-nại-da” này từ kiến thức, kinh nghiệm được chắt lọc suốt thời gian dài ấy của tôi. Đây là 1 trong 5  bộ Luật chính thuộc văn hệ Hán tạng. Bộ luật này do Ngài Nghĩa Tịnh (635-713) đời Đường, dịch từ Phạn văn gồm có 70 quyển: 50 quyển là giới của Bí-sô và 20 quyển là giới của Bí-sô-ni, mang số hiệu 1442, 1443, Luật bộ 2, tập 23 từ trang 627 đến trang 1020, tổng cộng là 398 trang gần 600.000 chữ thuộc Tạng Đại Chánh Tân Tu.

Mỗi bộLuật đều có nét đặc sắc riêng, xong đối với bộ Tỳ-nại-da này, tôi rút ra mấy điểm nổi bật sau đây:

1/ Bộ Luật gần với Nguyên thủy nhất, làm hiện rõ đời sống của đức Phật của Chư thiên... của Phàm, Thánh Tăng trong Tăng đoàn của Phật.

2/ Tất cả sự việc xảy ra dẫn đến Phật chế giới, dù việc lớn hay việc nhỏ đều nêu rõ Túc duyên của nó, giống  như những mẫu chuyện trong Ngũ bộ kinh mà Hòa thượng  Thích Minh Châu đã dịch.

3/ Phản ánh mọi khía cạnh tội lỗi nhỏ nhiệm nhất của con người được thể hiện qua hành động tham, sân, si, ái dục. Nó trở thành bài học cho muôn đời để Hành giả tự hổ thẹn mà chận ngăn mọi ngõ ngách tội lỗi nhằm thanh tịnh hóa tự thân.

Sau gần 15 tháng, vào buổi sáng ngày 17/01/1990 (21-1 Canh ngọ) tôi dịch xong bộ Luật này. Thành kính đảnh lễ đức Bổn Sư, Chư Hiền Thánh Tăng, Long Thiên Hộ Pháp... Phải nói đây là 2000 năm sức mạnh Phật Giáo Việt Nam đã được góp lại và sau gần 150 năm chữ viết tiếng Mẹ được hoàn chỉnh, Luật tạng Việt Nam cuối thế kỷ 20 được tương tục trong dòng chảy của mình, đóng góp vào nền Văn hiến 4000 năm của Đất nước bởi những đóa hoa giải thoát của đạo Phật.

Vào thời điểm này “Hội đồng chỉ đạo phiên dịch và ấn hành Đại tạng kinh Việt Nam” của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam vừa thành lập. Sau một thời gian trao đổi đến ngày 02/01/1991 tôi nhận được thư phúc đáp của Thượng tọa Thích Chơn  Thiện với tư cách trưởng ban thư ký của Hội đồng cho biết đã nhận được dịch phẩm trên đây của tôi. Trong thư có đoạn ghi rõ ý kiến của hội đồng: “Quí vị rất trân trọng đối với các bản dịch Thượng tọa đã gửi vào. Đặc biệt quí vị nhấn mạnh xin Thượng tọa lưu ý cho về Luật tạng thuộc Nhất thiết hữu bộ. Xin dịch đầy đủ chọn ấn hành trước, và hiện nay chưa có ai đảm trách phần dịch Luật tạng thuộc Hữu bộ này... Ra Tết là có thể thành lập chách thức ban đặc trách dịch và hiệu đính Luật tạng...”

Đã 8 năm qua tôi chờ đợi và cảm thấy sức khỏe của mình giảm sút đi  nhiều. Tôi hướng về phương Bắc, Hòa thượng Kim Cương Tử Phân viện trưởng Phân viện nghiên cứu Phật học đặt tại chùa Quán Sứ Hà Nội đã cho in xong tập I 15 quyển của bộ Luật Tứ phần gồm 60 quyển, vào năm 1995. Bởi vì có sự quan tâm này là do ở chỗ tôi là 1 trong 8 vị của ban phiên dịch Luật tạng dưới sự chỉ đạo của Hòa thượng Kim Cương Tử và với bộ Luật này tôi đã dịch 9 quyển. Dù sao tôi vẫn tin tưởng mọi khó khăn, thử thách cũng sẽ vượt qua và vui mừng thấy được Luật tạng tiếng Việt sớm hiện thực từ Thiện tâm đã có.

Để hạn chế các thiếu sót, tôi đã nhờ học trò của tôi là Đức Thắng góp phần hoàn chỉnh những gì có thể hoàn chỉnh được cho bản dịch của tôi và bằng phương tiện vi tính lên bản sách bộ Luật Tỳ-nại-da này là để kịp thời gian tính, gửi đến chư Tôn đức, các vị Luật sư trên toàn quốc như là sự Thù ân trong muôn một của tôi.

Mọi thiếu sót về dịch thuật và in ấn là không thể tránh khỏi. Tôi mong nhận được sự chỉ giáo và bổ khuyết từ quí vị.

Trân trọng cảm ơn chư liệt quí vị và kính chúc quí vị An lạc trong Diệu pháp.

                            Nha Trang, ngày Trưởng tịnh có trăng

                                   Tháng 6 năm Mậu Dần (1998).

 

            Kính.

              Tỳ Kheo Thích Đỗng Minh.