Tính Thiết Yếu Của Giới Luật
Như Việt
Đạo Phật sở dĩ được quảng bá và truyền thừa lâu dài trên thế gian này, thật ra không chỉ v́ tự nó chứa đựng một kho tàng đồ sộ: giáo lư cao thâm-văn học luận lư như nhiều người thường nhận định, mà điều tiên quyết và thiết yếu chính là Giới luật.
Chính nhờ Vinayà-Pitaka này, hành nhân làm nền tảng cho bất kỳ tiến tŕnh thánh thiện hoá tư duy: tu tập thiền định, trí tuệ nào. Thế mới biết tại sao đức Thích Tôn đặc biệt chú trọng nhắc lại nhiều lần trong hơn 40 năm hoằng hoá lợi sinh của Ngài. Câu nói sấm sét lúc Phật sắp nhập Niết bàn hẳn khó phai mờ trong tiềm thức bao người con Phật: “Giới luật c̣n, Phật pháp c̣n; Giới luật mất, Phật pháp mất”.
Ngày nay, trong bối cảnh xă hội xao động, từng bước chuyển ḿnh tương thích với sự phát triển và trỗi nhịp của văn minh thời đại, Phật giáo, một tôn giáo được xem là “chân lư thực tại”, phải làm ǵ để minh định bản sắc và giá trị đích thực của chính nó? Đây là việc ưu tư nhất của các bậc cao tăng kỳ túc nói riêng, giới học Phật nói chung.
Trải qua nhiều thời kỳ, có nhiều vấn đề được đưa ra bàn thảo, nhưng, Giới luật vẫn là tiên đề. V́ sao như vậy? V́ rằng: nó có thể đem lại sự hưng hay phế cho cộng đồng Tăng chúng, quyết định cho sự tồn vong của Phật giáo. Vấn đề đặt ra không chỉ giải minh trên b́nh diện lư luận văn chương, mà thực sự chúng ta phải tư duy, xác quyết và trải nghiệm thế nào để mỗi thành viên Tăng trong từng tự viện, tịnh xá, tịnh thất…từng bước hoàn thiện nhân cách phẩm hạnh cho chính bản thân ḿnh nhằm đem lại đời sống an lạc hiện tại, giải thoát tương lai.
Giới luật(Siksapada) nguyên nghĩa là sự điều phục, chế ngự…tất cả các pháp làm chướng ngại thánh đạo. Nói theo quan hệ khởi nguyên, nó là sự gắn liền với đời sống Tăng thân, phi điều này đều được xem là mất gốc cho dù chúng ta: “đường đường Tăng tướng, dung mạo khả quan”. Khi tham cứu hoặc hành tŕ Giới luật, chúng ta không nên nhận thức và kết luận một cách vội vàng rằng: nó tiêu cực hay tích cực, tiểu thừa hay đại thừa, bởi nó không thuộc phạm trù riêng biệt cho bất kỳ hệ thống tư tưởng nào của Phật giáo. Bản chất nó không mang đậm tính bắt buộc, mà là tiêu điểm cho sự tự nguyện của những ai học Phật muốn đi trên lộ tŕnh: gạn lọc thân tâm, trau giồi nhân cách, hoàn thiện đạo hạnh chính ḿnh. Dù chúng ta thuộc tông phái nào, hệ thống truyền thừa nào th́ vấn đề trước tiên vẫn là trang nghiêm thân giáo cho chính ḿnh bằng phương pháp hành tŕ Giới luật. Đừng bao giờ có ư niệm nhận định sai lầm khi chúng ta kiến văn một số điển tích, hành trạng dị biệt hoặc nghịch hạnh của các vị Bồ tát, Tổ sư, Thiền sư…rồi cho rằng: việc “kiến tánh ngộ đạo” không dính dáng ǵ đến Giới luật, mà chúng ta phải hiểu là các Ngài hành tŕ Giới luật đến độ không cần hành tŕ nữa. Mặc khác, Giới luật Phật giáo là Pháp điển đạo đức chuẩn mực cho Tăng nhân. Không nên xem nó như Pháp luật ở đời. Nói như Thượng toạ Nguyên Chứng:”Giới luật không đồng và không theo một mô típ nào như Pháp luật đời thường, tuy vậy, nó không chống trái mà thực sự đi sâu hơn, nó mang tính phổ quát được xuất phát từ đại bi và trí huệ”.
Khi khảo sát về tính hiện thực tương phù hoặc bất tương phù của từng giới trong 250 giới cho tỳ kheo, 348 giới cho tỳ kheo ni (đơn cử Luật Tứ Phần), chúng ta phải biết điều quan trọng là: Giới luật dĩ nhiên được xem như nấc thang cho muôn ngàn thánh hạnh, dù vậy, nó không phải định pháp, nghĩa là có thể thay đổi. Điểm này, trong thánh điển ghi rơ: đức Thích Tôn cho phép bỏ một số điều nhỏ nhặt sau khi Ngài niết bàn. Nhưng trên thực tế, lịch sử Phật giáo chưa ai bỏ đi điều ǵ dù là giới điều nhỏ nhặt. Hiện tại, chúng ta có thể hoặc không thể hành tŕ giới điều nào đó trong Giới luật, tuy nhiên tất cả đều có giá trị và ư nghĩa của nó.Tôi thật sự giật ḿnh và tri ân khi nghe Thượng toạ Nguyên Chứng nói về ư nghĩa sâu xa của giới: không được cầm lông dê (…). V́ vậy, ngày nay cho dù có những Giới luật không c̣n thích ứng cho sự hành tŕ, nhưng măi măi nó vẫn c̣n giá trị biểu trưng, là thư tịch cho chúng ta y cứ tham khảo. Chính v́ sự bảo lưu nó có tầm quan trọng như vậy, nên trải qua nhiều thời kỳ, Giới luật được hành tŕ trong nhiều tông môn Phật giáo tại nhiều quốc gia khác nhau vẫn giữ được bản nguyên của nó.
Là Tăng sĩ việc “thượng cầu hạ hoá”, đưa đạo Phật vào đời là hoài băo, song, việc dụng tâm giữ ǵn phạm hạnh, không bị đồng hoá bởi thế tục là điều luôn luôn canh cánh bên ḷng. Hai chữ “tuỳ duyên” được chúng ta thực hiện sao cho nó có ư nghĩa tích cực: “tuỳ thuận chúng sinh, dĩ văn tải đạo”, đừng để nó biểu thị theo nghĩa: “phan duyên trần cảnh, ô nhiễm thân tâm”.
Tôi hy vọng là một ngày không xa, một bộ đạo luật ra đời làm định chế cho sự sinh hoạt và tu học cho cộng đồng Tăng lữ đảm bảo 3 yếu tố quan trọng:
1. Giữ ǵn tính chất truyền thống bản nguyên của Giới luật.
2. Phù hợp với đời sống tu tập của người Tăng sĩ trong thời hiện đại.
3. Hướng tới thánh thiện hoá thân tâm: an lạc hiện tại, giải thoát tương lai.
Ước nguyện chân thật như vậy có được xiển dương hay không chính là ở mỗi chúng ta.
Tự ḿnh làm điều ác làm
Tự ḿnh làm nhiễm ô.
Tự ḿnh ác không làm
Tự ḿnh làm thanh tịnh.
Tịnh không tịnh tự ḿnh
Không ai thanh tịnh ai.
(Pháp cú 165)
Tất cả chỉ c̣n trông chờ vào sự tự giác của những người được xem là “Thừa Như lai sứ, hành Như lai sự”.
